ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಓಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಮರೆತ ಮಾನವ

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗೆ ಕುಡಿಯಲು ನೀರು, ರೈತನಿಗೆ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡು-‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿನಾಶದ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ

ರಿಯಾಜ್ ಅಹ್ಮದ್, ಕೊಪ್ಪಳ

ಇಂದು ಜೂನ್ 5. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದಂತೆ ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಹಾಗೂ ಪರಿಚಿತ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಸಣ್ಣ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಸೆಲ್ಫಿ ತೆಗೆದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಗಿಡ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಭಾಷಣ ಬಿಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಎಂಬುದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ‘ಟ್ರೆಂಡ್’ ಆಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಗಿಡ ನೆಟ್ಟೆವು, ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ಗೆ ಫೋಟೋ ಹಾಕಿದೆವು, ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂಬ ಸಮಾಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿನ ದಿನ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೇಟಸ್‌ಗಳು ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜೆಸಿಬಿ ಮತ್ತು ಬುಲ್ಡೋಜರ್‌ಗಳು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಜಿಸಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತವೆ. ರಸ್ತೆಯ ವಿಭಜಕಗಳಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಸಸಿಗಳು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಒಣಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಧುನಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಯಂತ್ರಗಳು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಐಷಾರಾಮಿ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವಂತ ಕೆರೆಯೊಂದು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟವೇ ಧೂಳಾಗುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಾಗಿ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದು ತನ್ನ ತಲತಲಾಂತರದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (AI) ಬೃಹತ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಡಲು, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಲೀಟರ್ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಹೀರಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.

೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮರ ಕಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನದಿಗೆ ಕಲುಷಿತ ನೀರು ಬಿಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರಿಸರ ನಾಶ ಇಂದು ಕೊಡಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಸೂಟು-ಬೂಟು ಧರಿಸಿ, ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ ಎಂಬ ಆಕರ್ಷಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮುಖವಾಡ ತೊಟ್ಟ ವಿನಾಶ

ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪರಿಸರ ನಾಶವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂತಹುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ವಿನಾಶ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಗಳಂತಹ ಆಕರ್ಷಕ ಶಬ್ದಕೋಶಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದು ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ‘ಬೆಳವಣಿಗೆ’ ಎಂಬುದು ಮಾನವನ ಕಲ್ಯಾಣದ ಸಾಧನವಾಗದೆ, ಅದೇ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾದಾಗ ಸಮಾಜ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕೇವಲ ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಬೆಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡು ‘ಬಳಕೆಯಾಗದ ಭೂಮಿ’ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ‘ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್’ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ—ಬದಲಿಗೆ ‘ಪ್ರಗತಿಯ ಸಂಕೇತ’ ಎಂದು ಸಂಭ್ರಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

“ಕ್ಲೌಡ್” ಎಂಬ ಅಗೋಚರ ದೈತ್ಯನ ಬಾಯಾರಿಕೆ

ಈ ಆಧುನಿಕ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ‘ಕ್ಲೌಡ್’ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತು ಎಂದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ತೂಕವಿಲ್ಲದ ಅದೃಶ್ಯ ವಸ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ನಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಲೌಡ್ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಅದು ನೂರಾರು ಎಕರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ, ಕಿಟಕಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಬೃಹತ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಳಗಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ವಿಪರೀತ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IEA) ಪ್ರಕಾರ ೨೦೨೬ರ ವೇಳೆಗೆ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಲಿದೆ.

ಈ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ (UC Riverside) ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ ನಾವು ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಕೇವಲ ೧೦ ರಿಂದ ೫೦ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ, ಬ್ಯಾಕ್‌ಎಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿಸಿ ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ. ನೀವು ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಾರು ಬಾರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಎಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ನೀರು ಕೇವಲ ಹಬೆಯಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ. ಅಂತರ್ಜಲ ಬತ್ತಿ ಹೋದಾಗ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಯಾರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ರೈತನಿಗೋ ಅಥವಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೋ ಎಂಬ ಕರಾಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ.

ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬಿದ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಪಿಡುಗು

ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ವಿನಾಶ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದುರಂತವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲಾಗದು. ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಕೇವಲ ಮಹಾನಗರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಇಂದು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಲಾಭದ ಆಸೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಜನರು ತಲತಲಾಂತರದಿಂದ ಚಿನ್ನದಂತಹ ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮಾಫಿಯಾಗೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ‘ಕೃಷಿಯೇತರ ಜಮೀನು’ (NA) ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಔಟ್‌ಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಇಡೀ ಊರಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಅಂತರ್ಜಲದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ‘ಕೆರೆಗಳ ನಗರಿ’ಯಾಗಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಗೂ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಕೆಳಗೆ ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಲಿಪೀಠ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದರೋಡೆಯ ನೈಜ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಭಾಷಣಗಳ ನಡುವೆಯೇ, ಗಣಿ ಇಲಾಖೆಯು ಆದಾಯದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾರ-ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಮುಚ್ಚಿದ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಮರು-ಹರಾಜು ಮಾಡಲು ಕಾಡನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದೆ. ಜೋಗ ಜಲಪಾತದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದಲ್ಲೇ ಪಂಚತಾರಾ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಸ್ತೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರೆ, ರಾಜ್ಯವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ೧೦,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯ ತಾಯಿಬೇರುಗಳಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಅವರು ನೀಡಿದ್ದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿಯೇ ವಯನಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಸರ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತದ ಪ್ರಮಾಣ ೨೯೦೦% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ಗೆ ನಾವು ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ರಕ್ತದ ಬೆಲೆ.

ರೈತನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬಿಸಿಲು

ಈ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಮಾತನಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಳೆ, ವಿಪರೀತ ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಂತರ್ಜಲ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸತತ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ರೈತನಿಗೆ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡಿದಾಗ ಆತ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಒಮ್ಮೆ ಡಾಂಬರ್ ರಸ್ತೆಯಾಗಿ ಬದಲಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿಯೇ ಇಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಲವು ನಗರಗಳ ತಾಪಮಾನ ೪೫°C ಯಿಂದ ೫೦°C ವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಕಟ್ಟಿರುವ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಆ ಶಾಖವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳು (AC) ಒಳಗಿನ ಬಿಸಿಯನ್ನು ರಸ್ತೆಗೆ ಉಗುಳುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀಮಂತರು ತಮ್ಮ ಎಸಿ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರೆ, ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಬೀದಿಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅದೇ ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆವರುತ್ತಾ ದುಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ನಾಶವು ಕೇವಲ ನಿಸರ್ಗದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯ.

ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ರಾಶಿ: ಧರ್ಮ ಕಲಿಸಿದ್ದೇನು, ನಾವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದೇನು?

ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಮೂಲ ಸಾರವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೇ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳನ್ನು ತಾಯಿಯೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಸಾರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮದು. ಹಿಂದೂ, ಇಸ್ಲಾಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಜೈನ, ಬೌದ್ಧ—ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥವೂ ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ದೇವರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಪರಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಸಾರಿವೆ.

ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ನಾವು ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಸಂದೇಶವನ್ನೇ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಪ ತೊಳೆಯಲು ನಾವು ಮುಳುಗೆದ್ದೇಳುವ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು ಇಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಪೂಜಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನಿಂದ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದಂತಹ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ದರ್ಗಾಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳು ಇಂದು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಸದ ಗುಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ. ದೇವರ ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾ, ದೇವರಿಗೆ ಭವ್ಯವಾದ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟುವ ವಿಪರ್ಯಾಸ ನಮ್ಮದಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಮಲಿನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ದೇವರ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅರಿಯಬೇಕಿದೆ.

ಮರೆತುಹೋದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ

ಈ ವಿನಾಶದ ಮೂಲವಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ. ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹೆಚ್ಚು ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಇಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು ಎರಡೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತವೆ, ಬಟ್ಟೆಗಳ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಈ ಕ್ಷಣಿಕ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNEP) ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೭೦ರಿಂದೀಚೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ಪರಿಸರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅರಿತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ನಾವು ಕೇವಲ ಹೊಸದನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತೇವೆ, ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ. ರಕ್ಷಿಸುವವರಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ನದಿ ಬದುಕುತ್ತದೆ, ಕಡಿಯದಿರುವ ಮನಸ್ಸಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾಡು ಉಸಿರಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನಾಚರಣೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಾಟಕವಾಗಬಾರದು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾ, ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಾಗಿ ಸಸಿ ನೆಡುವುದು ದೊಡ್ಡ ಬೂಟಾಟಿಕೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ನಮ್ಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪಿಆರ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಸಿರು ಬೇಕಿದ್ದರೆ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯದ ಪರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಧ್ವನಿಯಾಗಲೇಬೇಕು.

“ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಾವಲಿನ ಹೊಣೆ ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮದಾಗಲಿ” ಎಂಬ ಜಾಗೃತಿ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗದೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಇರುವ ಮರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ, ನೀರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಿತಿ ಹೇರುವ ಸಂಕಲ್ಪ ನಮ್ಮದಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ಯ ಕಣ್ಣುಕುರುಡು ಕನಸು ಕಾಣುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿಸರ್ಗ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನೈಜ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಾವೂ ಹೊರೋಣ.

ಆಧಾರ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶಗಳು:

● ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (UC Riverside): “Making AI Less Thirsty” ವರದಿ – AI ಸರ್ವರ್‌ಗಳು 10 ರಿಂದ 50 ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಮಿಲಿಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
● ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ (IEA) : 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು AI ನಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ.
● ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNEP): 1970 ರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಎಮಿಷನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಪ್ ವರದಿ.
● ಐಪಿಸಿಸಿ (IPCC) & ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (IMD) : ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿಪರೀತ ಬಿಸಿಲು, 45°C ಮೀರುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ‘ಅರ್ಬನ್ ಹೀಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್’ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವರದಿ.
● ನಾಸಾ (NASA) : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಅರ್ಥ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ (GRACE) ದತ್ತಾಂಶ.
● ಕರ್ನಾಟಕ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ವರದಿ (೨೦೨೫-೨೬) : ಅರಣ್ಯ ಒತ್ತುವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅರ್ಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವರದಿಗಳು.