ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುವಜನತೆ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದು.ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಲ್ಪಿಸಿ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಮೊಬೈಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. WhatsApp ತೆರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. Instagram refresh ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. Google Pay ಪಾವತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. YouTube ವಿಡಿಯೋ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸುದ್ದಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದರೂ, “ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಇಲ್ಲ” ಎಂಬ ಉತ್ತರ.
ಮೊದಲಿಗೆ ನಮಗೆ ಕೋಪ ಬರುವುದು “ಡೇಟಾ ಯಾಕೆ ಬಂದ್ ಮಾಡಿದರು?”
ಆದರೆ ಯುವಜನತೆ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು,“ನನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗಿದೆ? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ? ಎಷ್ಟು ಕಾಲ? ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಯಾರು ಹೊರುತ್ತಾರೆ?”
ಇಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ, ಸುದ್ದಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 65 ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಶಟ್ಡೌನ್ಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು Access Now ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ; ಅವು ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಸಂಘರ್ಷ, ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವ್ಯಂಗ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು, ಮತ ಕೇಳುವಾಗ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಧ್ವನಿ ಬೇಕು; ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವಾಗ ನಮ್ಮ ಡೇಟಾ ಏಕೆ ಬೇಡ?ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಕಟ್ಆಫ್ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ “Internet ಇಲ್ಲ” ಎಂಬ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಮಾಹಿತಿಯ ಹರಿವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕ್ರಮ. ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡಲು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಬಂಧವೂ ಅಗತ್ಯ, ಸಮಂಜಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಉಳಿಯಬೇಕು.
ಇದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಭಾಷಣ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಪೋಸ್ಟರ್ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಜಾಹೀರಾತು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ?
ಇಲ್ಲಿಯೇ 2024ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ Electoral Bonds ತೀರ್ಪು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಹಣದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವುದು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿ, Electoral Bond Scheme ಅನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ರಾಜಕೀಯ ನಿಧಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿರುವುದು Article 19(1)(a) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.
ಇಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಣಕಾಸು ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬಳಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ,“ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಎಷ್ಟು?”
ಒಂದು ಕಡೆ, ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತವು “ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ” ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಹರಿವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುವವರ ಕುರಿತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವುದು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಅಂದರೆ, ಡೇಟಾ ಕಟ್ಆಫ್ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಹಣದ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಾಗಲಿ,ಎರಡೂ ‘ಮಾಹಿತಿಯ ಶಕ್ತಿ’ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ.ಯುವಜನತೆ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರೋಧದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಬಾರದು.ಇದು “ನನ್ನ ಪಕ್ಷ ಗೆಲ್ಲಬೇಕೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.ಇದು “ನನ್ನ ಮತ ಯಾರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ.ಇದು “ಯಾರು ನನಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ,“ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಬೇಕು, ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಬಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ?”
ಇಂದು ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಪ್ಯಾಕ್ ₹200–₹500 ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರೊಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಮಾಹಿತಿ—ಒಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ UPI ವ್ಯವಹಾರ, ಒಂದು ಪತ್ರಕರ್ತನ ಸುದ್ದಿ, ಒಂದು ನಾಗರಿಕನ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಒಂದು ಮತದಾರನ ರಾಜಕೀಯ ಅರಿವು,ಇವುಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ “No Internet Connection” ಎಂದು ಬಂದಾಗ ಕೇವಲ ರೀಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಡಿ.
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಕೇಳಿ,“ನನ್ನ ಡೇಟಾ ಯಾಕೆ ನಿಂತಿದೆ?”ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೂ ಕೇಳಿ,“ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಣ ಯಾರು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?”ಯಾಕೆಂದರೆ ಯುವಜನತೆ ಕೇವಲ ಡೇಟಾ ಬಳಸುವ ಪೀಳಿಗೆಯಾಗಬಾರದು.ಡೇಟಾವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪೀಳಿಗೆಯಾಗಬೇಕು.ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತದಾರನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಮತಪತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಯ ಅರಿವು.
ಡೇಟಾ ಕಟ್ಆಫ್ ಆಗಬಹುದು.ವೈ-ಫೈ ನಿಲ್ಲಬಹುದು.ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಮೌನವಾಗಬಹುದು.ಆದರೆ,ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನಾಗರಿಕನ ಮನಸ್ಸನ್ನು “ಏರ್ಪ್ಲೇನ್ ಮೋಡ್”ಗೆ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
